Historia e Shqiptarëve në Nju Jork: Një Histori Komuniteti që Ka Mbi Një Shekull Në Krijim

10 minuta lexim

Albanians have been part of New York City’s fabric since the early 1900s, with significant waves arriving after World War II, following the fall of communism in 1990-92, and after the Kosovo War in 1998-99. Today, about 57,000 New York State residents report Albanian ancestry (U.S. Census Bureau, ACS 5-year estimates, 2020 to 2024, Table B04006), about 37,500 of them in New York City, spread across Queens, the Bronx, Staten Island and Brooklyn, with about 8,900 more in Westchester County, and New York is recognized as the largest Albanian-American population center in the United States. TLDR:

• Imigracioni shqiptar në SHBA filloi rreth viteve 1892-1914, me Nju Jorkun që u bë destinacioni kryesor i vendosjes.
• Tre valë të mëdha imigracioni formësuan komunitetin: pas Luftës së Dytë Botërore, pas komunizmit (vitet 1990) dhe pas Luftës së Kosovës (1999)
• Bronksi, veçanërisht lagjet si Belmont, Morris Park dhe Pelham Parkway, u bënë zemra e Nju Jorkut shqiptar.
• Vlerësohet se shqiptarët zotërojnë afërsisht një të tretën e pallateve të apartamenteve në disa pjesë të Bronksit.
• Today, about 57,000 New York State residents report Albanian ancestry (ACS 5-year estimates, 2020 to 2024); a 2015 Harvard Growth Lab study that also counted people born in Albania put the figure at over 60,000

Few communities have shaped New York City as quietly, persistently, and powerfully as Albanian Americans. From first-generation immigrants who arrived with little more than ambition and kinship ties, to second-generation professionals, business owners, and elected officials, the Albanian story in New York is one of remarkable resilience. Whether you are Albanian-American tracing your family roots, a New Yorker curious about the city’s most underappreciated immigrant success stories, or a researcher exploring diaspora history, this guide covers it all. Albanians first began arriving in New York in significant numbers in the late 19th and early 20th centuries. The community grew dramatically in the 1990s due to ethnic conflicts in the Balkans, and today New York is home to the largest concentration of Albanian Americans in the United States, about 57,000 by Census ancestry count in New York State (ACS 5-year estimates, 2020 to 2024) and about 68,000 across the New York metropolitan area.

Të Ardhurit e Hershëm: 1892 deri në 1920

Shqiptarët e parë që arritën në brigjet amerikane mbërritën gjatë një periudhe trazirash të mëdha në atdhe. Përpara se Shqipëria të shpallte pavarësinë në nëntor 1912, vendi ishte pjesë e Perandorisë Osmane dhe emigrimi u nxit nga një përzierje e dëshpërimit ekonomik dhe persekutimit politik. Të ardhurit e parë, kryesisht burra të rinj ortodoksë të krishterë nga Shqipëria jugore (të njohur si toskë, kryesisht nga rajoni i Korçës), u vendosën fillimisht në qytete të Anglisë së Re si Bostoni, Worcesteri dhe Lowelli, ku puna në fabrika ishte e bollshme. Qyteti i Nju Jorkut hyri shpejt në skenë. Imigrantët shqiptarë u tërhoqën nga komunitetet e vendosura italo-amerikane në qytet, ku njohja kulturore, traditat e përbashkëta të kuzhinës dhe madje edhe një prejardhje e përbashkët (veçanërisht përmes diasporës arbëreshe në Italinë jugore) lehtësuan tranzicionin. Shumë të ardhur të hershëm shqiptarë gjetën punët e tyre të para në restorante dhe dyqane ushqimore në pronësi italiane në pesë lagje. Një moment vendimtar në historinë e hershme shqiptaro-amerikane u zhvillua në Nju Jork në vitin 1908, megjithëse rrënjët e saj ishin në Boston. Fan S. Noli, një nga figurat më të shquara në historinë e diasporës shqiptare, u shugurua prift në Katedralen e Shën Nikollës në New York City më 18 mars 1908, përpara se të vazhdonte të kremtonte Liturgjinë e parë Hyjnore në gjuhën shqipe në Boston katër ditë më vonë. Noli ishte studiues, shkrimtar, diplomat dhe më pas Kryeministër i Shqipërisë, dhe shugurimi i tij në New York shënoi fillimin e një jete të organizuar fetare dhe qytetare ortodokse shqiptare në Amerikë. Ai bashkëthemeloi Federatën Pan-Shqiptare Vatra të Amerikës në vitin 1912, e cila u bë organizata më e fuqishme shqiptare në vend për dekada të tëra. Midis viteve 1931 dhe 1975, vetëm afërsisht 2,438 shqiptarë hynë në Shtetet e Bashkuara, kryesisht sepse Shqipëria nën diktatorin stalinist Enver Hoxha kishte mbyllur kufijtë e saj, duke prerë në mënyrë efektive emigracionin. Gjatë kësaj periudhe, shumica e shqiptarëve që mbërritën në New York erdhën nga provinca e Kosovës e Jugosllavisë, ku komunitetet shqiptare mbetën aktive pavarësisht shtypjes politike.

Rrënjët në rritje: Komuniteti i mesit të shekullit

Even with tight immigration restrictions, Albanians in New York managed to build meaningful institutions. Albanian-language newspapers circulated through the community, with publications like the Bronx-based Illyria serving readers twice weekly. Religious life continued at Albanian Orthodox parishes, and cultural organizations hosted festivals, folk music performances, and language classes. The neighborhoods of the Bronx, particularly Pelham Parkway, Belmont, and Morris Park, began absorbing Albanian families who had initially replaced Italian and Irish residents leaving for the suburbs. In these blocks, new arrivals from Kosovo found community networks already in place, making the Bronx the natural first stop for subsequent waves of immigration. As one community observer noted at the time, Albanians brought to New York “close-knit families, a strong sense of honor, and a fierce drive for independence” (Keith Elliot Greenberg, City Journal, Winter 1992).

Vala e viteve 1990: Vala më e madhe në historinë e marrëdhënieve shqiptaro-njujorkeze

No decade transformed the Albanian presence in New York more dramatically than the 1990s. The fall of communism in Albania between 1990 and 1992 unlocked mass emigration for the first time in generations. Thousands fled poverty, political instability, and the collapse of pyramid schemes that wiped out the savings of much of the Albanian population in 1997. At the same time, the escalating conflict in Kosovo, culminating in the 1998-99 Kosovo War, sent a second wave of refugees seeking safety in the United States, many of whom settled in New York. During this period, the Albanian population in the Bronx surged visibly. Storefronts began displaying Albanian and Kosovar flags alongside the American flag. Albanian cafes, halal butchers, bakeries serving byrek and petulla, and restaurants specializing in grilled meats and tavë kosi opened throughout the Belmont and Morris Park corridors. By the early 2000s, the area had earned informal recognition as “Little Albania.” Albanians also demonstrated a shrewd instinct for real estate. During the economic depression of 1973, when Bronx property values had collapsed and many buildings were abandoned or undervalued, Albanian families began purchasing apartment buildings. Decades of careful management and investment paid off: City Journal reported in 1992 that Albanians owned as many as one-third of the privately held buildings in the Bronx, a staggering community achievement. No current figure is available.

Ku jetojnë sot njujorkezët shqiptarë

The Albanian-American community in New York is no longer concentrated in just one borough or neighborhood. While the Bronx remains the cultural and historical heart of the community, Albanian New Yorkers today live across a wide geography. The Bronx remains the most iconic location. Neighborhoods like Belmont, Bedford Park, Morris Park, and Pelham Parkway have dense Albanian populations, and the Bronx is home to Albanian-owned restaurants, construction companies, real estate firms, and cultural organizations. Staten Island has developed one of the highest concentrations of Albanians relative to the borough’s overall population, with Albanian families settled particularly in Dongan Hills, New Dorp, Tompkinsville, and the East Shore. About 1.7 percent of Staten Island residents report Albanian ancestry (about 8,700 people, ACS 5-year estimates, 2020 to 2024), the highest share of any borough. Westchester County, including Yonkers and White Plains, has also absorbed large numbers of Albanian families who moved out of the Bronx as they became more financially established, following the classic immigrant trajectory of upward mobility and suburban relocation. Queens has seen growth as well, with Albanian and Montenegrin cultural institutions like the “Fol Shqip School” in Ridgewood teaching Albanian language to approximately 60 children as of 2024. Mercy College is currently the only known college offering Albanian language courses in New York City. The Albanian-American Islamic Center in Queens and Our Lady of Shkodra Albanian Catholic Church in the Westchester suburbs serve the community’s spiritual life, reflecting the diversity of religious backgrounds within the Albanian diaspora, which includes Muslims, Orthodox Christians, and Catholics.

Komuniteti Shqiptar në Qendër të Vëmendjes: Kultura, Kuzhina dhe Jeta Qytetare

The Albanian community in New York is no longer invisible. Albanian-owned restaurants like Cka Ka Qellu in the Bronx serve exclusively traditional Albanian cuisine, bringing dishes like fërgesë, qofte, and tavë elbasani to New York tables. Albanian weddings, cultural festivals, and community events draw thousands each year. In politics, Mark Gjonaj, whose family roots are in the Montenegrin Albanian community, made history as a state assemblyman and later a New York City Council member, demonstrating the community’s growing civic confidence and electoral power. Albanian Americans have also entered law, medicine, real estate development, and the arts in increasing numbers. In popular culture, Bebe Rexha, a Staten Island native whose parents are ethnic Albanians from North Macedonia, has achieved global success as a pop singer and songwriter. Rapper Action Bronson, from Queens, is half-Albanian and has brought Albanian-American identity into mainstream hip-hop culture.

Në Qendër të Vëmendjes së Komunitetit ALB Connection

ALB Connection u ndërtua për të nxjerrë në pah pikërisht bizneset dhe profesionistët që e çojnë përpara këtë histori. Nga firmat e ndërtimit në pronësi të shqiptarëve në Bronx deri te ofruesit e kujdesit shëndetësor që i shërbejnë komunitetit shqiptar në të gjithë zonën metropolitane, Drejtoria e Lidhjes ALB është vendi ku mund të zbuloni profesionistë dhe biznese shqiptaro-amerikane në të gjithë Nju Jorkun dhe më gjerë. Nëse familja juaj ka ardhur nga Bronksi në vitet 1990, ose nëse gjyshërit tuaj kanë mbërritur dekada më parë dhe kanë ndërtuar diçka nga hiçi, historia juaj është pjesë e kësaj historie. Dhe nëse drejtoni një biznes, komuniteti dëshiron të dijë për ju. Dorëzoni biznesin tuaj në drejtorinë ALB Connection dhe të bëhen pjesë e albumit.

The Gjuha Shqipe në shkollat e Nju Jorkut

Një shenjë e dukshme e rritjes së komunitetit është zgjerimi i arsimit në gjuhën shqipe. Shkollat Publike të Qytetit të Nju Jorkut filluan të ofrojnë mësim në gjuhën shqipe në fund të viteve 2010, me shkollën fillore 105 në Morris Park, Bronx, e cila ishte një nga të parat që ofroi gjuhën. Që nga viti 2024, “Shkolla Fol Shqip” në Ridgewood, Queens u mëson shqipen afërsisht 60 fëmijëve përmes një qendre kulturore shqiptaro-malazeze-amerikane. Këto përpjekje pasqyrojnë një komunitet të investuar thellësisht në transmetimin e gjuhës dhe kulturës së tij brezave të ardhshëm.

Burime për banorët shqiptarë të Nju Jorkut

Nëse jeni një shqiptaro-amerikan në Nju Jork që po kërkoni burime profesionale, ligjore ose komunitare, pikat e mëposhtme janë të dobishme për t'u nisur:

• Drejtoria e Lidhjeve ALBGjeni biznese dhe profesionistë në pronësi të shqiptarëve në të gjithë Nju Jorkun dhe diasporën
• Drejtoria e Shërbimeve Ligjore të ALB ConnectionLidhu me avokatë shqiptaro-amerikanë
• Drejtoria e Kujdesit Shëndetësor ALB ConnectionGjeni ofrues të kujdesit shëndetësor që flasin shqip
• Shërbimet e Shtetësisë dhe Imigracionit të SHBA-së (USCIS)Informacion dhe burime zyrtare për imigracionin
• Departamenti i Punës i Shtetit të Nju JorkutBurime punësimi për të sapoardhurit dhe punëtorët e vendosur
• Biblioteka Publike e Nju JorkutKurse falas gjuhe, përgatitje për qytetari dhe burime komunitare
• Arkidioqeza Ortodokse Shqiptare në AmerikëInstitucioni më i vjetër ortodoks shqiptar në Shtetet e Bashkuara
• Federata Pan-Shqiptare e Amerikës VatraOrganizata më e vjetër e diasporës shqiptare në SHBA, e themeluar në vitin 1912
• Kolegji MercyKolegji i vetëm i njohur në Nju Jork që ofron kurse të gjuhës shqipe
• Qendra Kulturore Fan Noli (Boston)Qendra kulturore në nder të trashëgimisë së Fan Nolit dhe trashëgimisë shqiptare
• Byroja e Regjistrimit të SHBA-së – Të dhënat e prejardhjesTë dhëna demografike mbi shqiptaro-amerikanët
• Fondacioni Ellis IslandKërko të dhënat historike të imigracionit për paraardhësit shqiptarë

Një komunitet që ende shkruan historinë e vet

Historia e shqiptarëve në Nju Jork nuk është një kapitull i përfunduar. Është një histori e vazhdueshme familjesh që vijnë me pak, duke ndërtuar me një këmbëngulje të jashtëzakonshme dhe duke lënë një gjurmë në një nga qytetet më të mëdha të botës. Nga pallatet e apartamenteve në Bronx që familjet shqiptare blenë dhe restauruan, te restorantet që festojnë kuzhinën shqiptare, te zërat shqiptaro-amerikanë që hyjnë në politikë, drejtësi dhe arte, komuniteti është i dukshëm, krenar dhe në rritje. ALB Connection ekziston për ta bërë këtë dukshmëri më të lehtë. Nëse jeni duke kërkuar për një profesionist shqipfolës, duke kërkuar të mbështesni një biznes në pronësi të shqiptarëve, apo thjesht jeni kuriozë për komunitetin të cilit i përkisni:

• Shfletoni Drejtoria e Lidhjeve ALB për të gjetur biznese dhe profesionistë shqiptarë pranë jush
• Regjistrohuni në buletinin e ALB Connection për histori, lajme të rëndësishme dhe burime nga komuniteti që ju vijnë në kutinë tuaj postare.
• Dorëzoni profilin tuaj të biznesit ose profesional për t'u paraqitur dhe gjetur nga komuniteti

Faleminderit. Komuniteti mezi pret të të takojë.

Lidhur me: Albanians in the Bronx today.

Pyetje të shpeshta

Kur erdhën për herë të parë shqiptarët në Nju Jork?

Shqiptarët filluan të mbërrinin në Nju Jork në numër të konsiderueshëm gjatë valës së parë të madhe të emigracionit shqiptar në Shtetet e Bashkuara, afërsisht midis viteve 1892 dhe 1920. Bronksi u bë një pikë e rëndësishme vendbanimi dhe emigracioni u përshpejtua përsëri në vitet 1990 pas rënies së komunizmit në Shqipëri dhe Luftës së Kosovës.

Ku jetojnë shumica e shqiptarëve në New York City?

Bronksi mbetet qendra historike dhe kulturore e Nju Jorkut shqiptar, veçanërisht lagje si Belmont, Morris Park, Bedford Park dhe Pelham Parkway. Staten Island gjithashtu ka një vend të shquar. Popullsia shqiptare, dhe familjet shqiptare janë zhvendosur në komunitetet e Qarkut Westchester si Yonkers dhe White Plains me kalimin e kohës.

Sa shqiptaro-amerikanë jetojnë në Nju Jork?

About 57,000 New York State residents report Albanian ancestry, with a margin of error of roughly 3,700 (U.S. Census Bureau, ACS 5-year estimates, 2020 to 2024, Table B04006), about 37,500 of them in New York City. A 2015 Harvard Growth Lab study that also counted people born in Albania put the state at over 60,000, and the Albanian-American Society Foundation puts New York City alone at over 100,000 (The Bronx Journal, 2019). Precise figures are difficult to confirm because many people of Albanian ancestry from Kosovo, North Macedonia, and Montenegro may be counted under different national origins in census data.

Çfarë biznesesh zotërojnë shqiptarët në New York?

Albanian New Yorkers have built businesses across multiple sectors, including real estate (City Journal reported in 1992 that Albanians owned as many as one-third of the privately held buildings in the Bronx), restaurants, construction, cleaning services, and elder care. Many Italian restaurants and pizza parlors in New York City are also owned and operated by Albanians.

Çfarë është lagjja “Shqipëria e Vogël” në Nju Jork?

“Shqipëria e Vogël” i referohet në mënyrë jozyrtare zonave të Bronx-it, veçanërisht përreth Belmont-it, Morris Park-ut dhe Arthur Avenue-së, ku janë përqendruar familjet, bizneset, kishat dhe institucionet kulturore shqiptare. Lagjja e zhvilloi karakterin e saj aktual kryesisht gjatë dhe pas valës së emigracionit të viteve 1990.

A mësohet gjuha shqipe në shkollat e Nju Jorkut?

Po. Mësimi i gjuhës shqipe është ofruar në PS 105 në Morris Park, Bronx, që nga fundi i viteve 2010. Shkolla “Fol Shqip” në Ridgewood, Queens, u mëson shqip afërsisht 60 fëmijëve që nga viti 2024. Kolegji Mercy është i vetmi kolegj i njohur në New York City që aktualisht ofron kurse të gjuhës shqipe.

Cilët janë disa nga shqiptaro-amerikanët e famshëm nga Nju Jorku?

Bebe Rexha, një këngëtare popi dhe kompozitore me sukses global, lindi dhe u rrit në Staten Island nga prindër me prejardhje shqiptare nga Maqedonia e Veriut. Aksion Bronson, një reper dhe personalitet televiziv i njohur nga Queens, është gjysmëshqiptar. Mark Gjonaj, një politikan nga Bronx, ka rrënjë shqiptare nga Mali i Zi.

Çfarë organizatash kulturore dhe fetare shqiptare ekzistojnë në Nju Jork?

Qendra Islamike Shqiptaro-Amerikane në Queens dhe Kisha Katolike Shqiptare "Zoja Jonë e Shkodrës" në Qarkun Westchester i shërbejnë jetës fetare të komunitetit. Organizatat kulturore, shkollat në gjuhën shqipe dhe rrjeti më i gjerë i shoqatave të komunitetit shqiptar janë gjithashtu aktive në të gjithë zonën metropolitane. Kryepeshkopata Ortodokse Shqiptare në Amerikë, e themeluar në vitin 1908, mban famulli në të gjithë Shtetet e Bashkuara verilindore, përfshirë Shtetin e Nju Jorkut.