Ismail Qemali: Themeluesi i Shqipërisë Moderne

Ismail Qemali (1844 deri në 1919), i shkruar edhe si Ismail Qemal bej Vlora, është burrështetasi që themeloi Shqipërinë moderne. 28 nëntor 1912, në qytetin port të Vlorës, ai ngriti flamurin shqiptar dhe shpalli pavarësinë e vendit nga Perandoria Osmane, pastaj udhëhoqi qeverinë e saj të parë kombëtare. I njohur me dashuri si Plaku i Vlorës (“Plaku i Vlorës”), ai mbahet mend si babai i shtetit shqiptar.

Ky udhëzues mbulon jetën e tij: origjinën e tij në familjen Vlora, karrierën e tij të gjatë brenda Perandorisë Osmane, rolin e tij në Zgjimin Kombëtar Shqiptar, shpalljen e pavarësisë në vitin 1912 dhe trashëgiminë që e bën 28 nëntorin festën më të rëndësishme kombëtare të Shqipërisë.

Fakte të shpejta

• Emri i plotë: Ismail Qemal bej Vlora
• I lindur: 1844, Vlorë, Perandoria Osmane (sot Shqipëria e Jugut)
• Vdiq: January 24, 1919, Perugia, Italy
• I njohur për: Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë më 28 nëntor 1912
• Roli: Themeluesi dhe kreu i parë i qeverisë së Shqipërisë së pavarur (1912 deri në 1914)
• Nofka: Plaku i Vlorës (“Plaku i Vlorës”)

Në këtë faqe

• Jeta e hershme dhe familja Vlora
• Një karrierë brenda Perandorisë Osmane
• Ismail Qemali dhe Zgjimi Kombëtar Shqiptar
• 28 nëntor 1912: Deklarata e Pavarësisë
• Udhëheqja e Qeverisë së Parë të Shqipërisë
• Konferenca e Londrës dhe kufijtë e Shqipërisë
• Trashëgimia: Babai i Shqipërisë Moderne
• Pyetje të shpeshta

Jeta e hershme dhe familja Vlora

Ismail Qemali lindi në vitin 1844 në Vlorë, një qytet port në bregdetin Adriatik të asaj që atëherë ishte Shqipëria Osmane. Ai i përkiste Familja Vlora, një nga familjet më të shquara dhe me ndikim shqiptar të periudhës së vonë osmane, e cila kishte nxjerrë administratorë, pronarë tokash dhe zyrtarë për breza me radhë. Ai mori një arsim të fortë, përfshirë edhe në shkollën Zosimaia në Janinë, dhe fliste rrjedhshëm disa gjuhë, gjë që i hapi derën një karriere të gjatë në shërbimin publik osman.

Një karrierë brenda Perandorisë Osmane

Shumë kohë para se të bëhej themeluesi i Shqipërisë, Ismail Qemali kaloi dekada si një zyrtar i lartë osman, duke shërbyer në poste administrative dhe guvernatori në pjesë të ndryshme të perandorisë. Ai ishte i lidhur me rrymat reformiste dhe kushtetuese të politikës së vonë osmane dhe fitoi reputacionin si një burrë shteti i aftë dhe me mendje liberale. Me kalimin e kohës, ndërsa perandoria dobësohej dhe shtetet fqinje ballkanike ngrinin pretendime mbi tokat e populluara nga shqiptarët, ai u bind se shqiptarët kishin nevojë së pari për autonomi dhe më pas për një shtet të tyrin.

Ismail Qemali dhe Zgjimi Kombëtar Shqiptar

Fundi i shekullit të 19-të dhe fillimi i shekullit të 20-të ishin epoka e Rilindjes Kombëtare Shqiptare, kur shkrimtarët, mësuesit dhe aktivistët punuan për të ndërtuar një identitet shqiptar, një standard... alfabeti, dhe shkollat në gjuhën shqipe. Figura si poeti Naim Frashëri formësoi anën kulturore të kësaj lëvizjeje; Ismail Qemali u bë zëri kryesor politik i fazës së saj të fundit. Në vitin 1912, me shembjen e Perandorisë Osmane gjatë Luftërave Ballkanike dhe me ushtritë serbe, malazeze dhe greke që përparonin në tokat shqiptare, ai pa se vetëm një shpallje e menjëhershme e pavarësisë mund t'u jepte shqiptarëve të drejtën për të pasur vendin e tyre.

28 nëntor 1912: Deklarata e Pavarësisë

Pasi udhëtoi nëpër Evropë për të kërkuar mbështetje diplomatike, Ismail Qemali u kthye në atdhe dhe mblodhi një kuvend delegatësh nga të gjitha rajonet shqiptare në Vlorë. 28 nëntor 1912, përpara këtij Kuvendi të Vlorës, ai shpalli Shqipërinë shtet të pavarur dhe ngriti flamurin e kuq me shqiponjën e zezë dykrenare, e njëjta emblemë e lidhur prej kohësh me heroin kombëtar. Skënderbeu. Mund të lexoni më shumë rreth atij flamuri në udhëzuesin tonë për Flamuri shqiptar, dhe rreth ngjarjes më të gjerë në shpjeguesin tonë mbi kur Shqipëria fitoi pavarësinë. Kuvendi formoi një qeveri të përkohshme me Ismail Qemalin në krye të saj.

Udhëheqja e Qeverisë së Parë të Shqipërisë

Si kreu i Qeverisë së Përkohshme të Vlorës nga viti 1912 deri në vitin 1914, Ismail Qemali u përball me sfida të mëdha: një vend ende pjesërisht i pushtuar nga ushtritë e huaja, ende pa njohje ndërkombëtare, pa thesar dhe fqinjë armiqësorë. Qeveria e tij filloi ndërtimin e institucioneve të para të një shteti, duke përfshirë një administratë kombëtare, një flamur dhe një sistem postar, ndërsa ai loboi te Fuqitë e Mëdha të Evropës që ta njihnin Shqipërinë dhe të mbronin kufijtë e saj.

Konferenca e Londrës dhe kufijtë e Shqipërisë

Fati i Shqipërisë u mor në konsideratë nga Fuqitë e Mëdha në Konferencën e Londrës (1912 deri në 1913). Ato njohën një Shqipëri autonome dhe më pas të pavarur, por i përcaktuan kufijtë e saj ngushtë. Rajone të mëdha me popullsi shqiptare, përfshirë Kosovën dhe zonat e Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Greqisë veriore të sotme, mbetën jashtë shtetit të ri. Ky vendim la afërsisht gjysmën e të gjithë shqiptarëve përtej kufijve të Shqipërisë, një rezultat pasojat e të cilit ndihen ende në të gjithë Ballkanin sot. Për të kuptuar se ku jetojnë shqiptarët si rezultat, shih nga vijnë shqiptarët.

Trashëgimia: Babai i Shqipërisë Moderne

The Great Powers had placed Albania under an International Control Commission, which first met in Vlorë on October 17, 1913, and chose a German prince, Wilhelm of Wied, as its ruler. Under pressure from the commission, Ismail Qemali resigned on January 22, 1914, and handed authority to it; Wied arrived in Durrës on March 7, 1914. He spent his final years abroad and died on January 24, 1919, in Perugia, Italy; he was buried at Kaninë above Vlorë on February 12, 1919, and his remains were later moved to Vlorë, the city where he had declared independence.

Sot ai nderohet si themeluesi i shtetit shqiptar:

• Dita e Pavarësisë. November 28, the date he raised the flag in Vlorë, is Albania’s national Independence and Flag Day, celebrated by Albanians worldwide, including across the Albanian-American community.
• Monumente. Monumenti i Pavarësisë në Vlorë nderon atë dhe delegatët e vitit 1912, dhe rrugë e statuja në të gjithë Shqipërinë dhe Kosovën mbajnë emrin e tij.
• Plaku i Vlorës. Ai mbahet mend si burrështetasi më i moshuar i cili, në moshën gati 70 vjeç, i vuri gjithçka në bast një akti të vetëm vendimtar.

Për më shumë informacion mbi figurat që e formësuan kombin, shihni udhëzuesit tanë për... Skënderbeu, heroi mesjetar i Shqipërisë, dhe Mbreti Zog, i cili sundoi mbretërinë e re dy dekada më vonë, ose shfletoni Shqiptarë të famshëm nëpër histori.

Ismail Qemali Timeline: From Ottoman Official to Head of Government

The career dates below follow the biographical note by the historian Robert Elsie that introduces Ismail Qemali’s memoirs.

The Journey Home in November 1912, in His Own Words

Ismail Qemali described the weeks before the declaration in the last chapter of his memoirs. Leaving Istanbul, he stopped in Bucharest, which had a large Albanian colony. After a meeting there, fifteen of his compatriots decided to go back to Albania with him, and he telegraphed to all parts of the country asking that delegates be sent to Vlorë for a national congress.

In Vienna he received an invitation to Budapest, where he met the Austro-Hungarian foreign minister, Count Berchtold. Qemali wrote that he made only one request: a vessel that would get him to the first Albanian port before the Serbian army arrived. Because the Greek fleet was blockading Vlorë, he landed at Durrës instead, where a Greek officer searched the ship and let him go ashore. He then made his way overland to Vlorë, where, he recalled, he soon found himself surrounded by eighty-three delegates, “Mussulmans and Christians,” from all parts of Albania.

A report in the Vlorë newspaper Përlindj’ e Shqipniës, translated by Elsie, records how the day itself went. The assembly opened at four in the afternoon at the house of Xhemil bey. The delegates elected Ismail Qemali chairman and Luigj Gurakuqi first secretary, and agreed that each district would have one vote no matter how many delegates it had sent. After Qemali’s speech they resolved unanimously that Albania should be “free and independent” under a provisional government. They then went outside to greet the flag, which was raised at five thirty. Qemali was chosen president of the provisional government, with the Catholic priest Dom Nikollë Kaçorri as vice-president. Elsie adds a sober footnote: at that moment Vlorë was the only town in the whole country under the delegates’ control.

Why His Government Ended in January 1914

The best contemporary description of the provisional government’s weakness comes from a hostile witness. Prince Wilhelm of Wied, who replaced it, wrote in a 1917 memorandum that its influence did not extend far beyond Vlorë. Its one real asset was the customs revenue of Vlorë’s port. Essad Pasha Toptani held Durrës and central Albania with troops he had withdrawn from Shkodër, and the two men were openly hostile to each other. Wied, who had a low opinion of both, still noted that Qemali spent part of the customs income on refugees from the regions taken by Serbia and Greece and on a new gendarmerie.

The International Control Commission created by the Great Powers held its first session in Vlorë on October 17, 1913. According to Wied, the commission concluded that both rivals had to go before a new sovereign could arrive, and it persuaded Qemali to resign. He did so on January 22, 1914, and left the country. He spent his exile in Italy, Barcelona and France. His memoirs, published in London in 1920, deal mostly with his Ottoman career; only the final chapter covers the event he is remembered for.

Pyetje të shpeshta

Kush ishte Ismail Qemali?

Ismail Qemali (1844 deri në 1919) ishte burrështetasi shqiptar që shpalli pavarësinë e Shqipërisë nga Perandoria Osmane më 28 nëntor 1912 dhe u bë kreu i parë i qeverisë së saj të përkohshme. Ai konsiderohet themeluesi i shtetit modern shqiptar.

Çfarë bëri Ismail Qemali më 28 nëntor 1912?

Në qytetin e Vlorës, ai shpalli Shqipërinë shtet të pavarur para një asambleje delegatësh kombëtarë dhe ngriti flamurin kuq e zi shqiptar. Kjo datë festohet tani si Dita e Pavarësisë së Shqipërisë.

Nga ishte Ismail Qemali?

Ai lindi në vitin 1844 në Vlorë, një qytet port në jug të Shqipërisë, në familjen e shquar Vlora.

A ishte Ismail Qemali presidenti i parë i Shqipërisë?

Ai ishte kreu i parë i qeverisë së Shqipërisë së pavarur, duke udhëhequr Qeverinë e Përkohshme të Vlorës nga viti 1912 deri në vitin 1914. Shqipëria nuk ishte ende republikë në atë kohë, kështu që titulli "president" erdhi më vonë në historinë e Shqipërisë.

Pse është i rëndësishëm Ismail Qemali?

Ai e shndërroi idenë e një kombi shqiptar në një shtet të vërtetë. Duke shpallur pavarësinë në momentin që Perandoria Osmane po shembej në Luftërat Ballkanike, ai u dha shqiptarëve një vend të njohur të tyren.

Si vdiq Ismail Qemali?

He died on January 24, 1919, in Perugia, Italy, and was buried at Kaninë, above Vlorë, the following month.

How did Ismail Qemali get to Vlorë in 1912?

According to his memoirs, he traveled from Istanbul to Bucharest, then to Vienna and Budapest, where the Austro-Hungarian foreign minister agreed to provide a ship. Because the Greek fleet was blockading Vlorë, he landed at Durrës on November 19, 1912, and continued overland to Vlorë, where the delegates were gathering.

What did Ismail Qemali do before 1912?

He spent about four decades in Ottoman service. Robert Elsie’s biographical note lists posts as a Foreign Ministry translator, a district official in Ioannina and Bulgaria, and governor of Bolu, Gallipoli and Beirut. He lived in western Europe from 1900 to 1908, then sat in the Ottoman parliament for Berat and founded the liberal Ahrar party.

Did Ismail Qemali write memoirs?

Yes. He dictated them in early 1917, while in exile, to the British journalist Sommerville Story, and they were published in London in 1920. Most of the book covers his Ottoman career. The final chapter describes his 1912 journey home and the vote for independence in Vlorë.

Burimet

• Robert Elsie, Texts and Documents of Albanian History: Ismail Kemal bey Vlora, Memoirs (1920), with biographical note
• Robert Elsie, Texts and Documents of Albanian History: The Declaration of Albanian Independence (1912)
• Robert Elsie, Texts and Documents of Albanian History: Wilhelm zu Wied, Memorandum on Albania (1917)
• Encyclopaedia Britannica: Vlorë proclamation
• Oculus News: 107th Anniversary of the Death of Ismail Qemali Commemorated in Vlora (January 24, 2026)

Lexime të Ngjashme

• Kur e fitoi pavarësinë Shqipëria?
• Skënderbeu: Heroi Kombëtar i Shqipërisë
• Flamuri Shqiptar: Kuptimi dhe Historia
• Mbreti Zog i Shqipërisë
• Naim Frashëri: Poeti Kombëtar i Shqipërisë
• Shqiptarë të famshëm nëpër histori

Autor: Val Demiri

Valbona është redaktore dhe shkrimtare në ALB Connection, ku ajo mbulon njerëzit, bizneset dhe kulturën që formësojnë diasporën shqiptare. E diplomuar në gazetari në Universitetin e Ajovës, puna e saj përfshin profile të komunitetit, histori suksesi dhe reportazhe mbi jetën shqiptare në të gjithë SHBA-në, Evropën dhe më gjerë. Ajo tërhiqet nga historitë që festojnë arritjet e shqiptarëve dhe e mbajnë komunitetin të lidhur përtej kufijve.